لطفا صبر کنید

آزمایش پروتوپورفیرین روی

برای غربالگری و بررسی قرار گرفتن مزمن فرد در معرض روی این آزمایش برای او انجام می شود. علاوه بر آن، برای تشخیص کمبود آهن در کودکان نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

هزینه دولتی

۰ تومان

هزینه آزاد

۰ تومان

هزینه خیریه

۰ تومان

سوالات متداول

برای غربالگری و بررسی قرار گرفتن مزمن فرد در معرض روی این آزمایش برای او انجام می شود. علاوه بر آن، برای تشخیص کمبود آهن در کودکان نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

هنگامی که شخص به طور مداوم در معرض سرب قرار داشته است و نیز هنگامی که پزشک مشکوک به مسمومیت سرب است این آزمایش درخواست داده می شود. علاوه بر آن به عنوان بخشی از یک برنامه غربالگری برای کمبود آهن در کودکان و نوجوانان نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

نمونه خونی که از رگ بازو گرفته می شود.

آزمایش پروتوپورفین روی (ZPP) آزمایش خونی است که می تواند اختلال در تشکیل هم (haem) را شناسایی کند. هم جزء ضروری هموگلوبین است. هموگلوبین پروتئینی در سلول های قرمز خون (RBCs) است که اکسیژن را از ریه ها به بافت ها و سلول های بدن منتقل می کند. طی یک سری مراحل آنزیمی، هم شکل می گیرد و یک اتم آهن در مرکز مولکولی به نام پروتوپورفیرین قرار داده می شود. اگر آهن به اندازه کافی در دسترس نباشد، پروتوپورفیرین به جای آهن با روی ترکیب می شود و پروتوپورفیرین روی را تشکیل می دهد. و از آن جایی که نمی تواند اکسیژن را حمل کند، ZPP برای RBC هایی که حاوی آن است هیچ استفاده ای ندارد.

ZPP معمولا نسبت به مقدار هموگلوبین اندازه گیری می شود. نسبت ZPP / haem نشان دهنده نسبت ZPP به هم در سلول های قرمز خونی است. ZPP به دو روش اندازه گیری می شود. برخی روش ها کل پروتوپورفیرین اریتروسیت را اندازه گیری می کنند که هم شاملZPP  (بیش از 90% پروتوپورفیرین در گلبول های قرمز خون) است و هم پروتوپورفیرین آزاد (FEP) که به روی متصل نیست را اندازه گیری می کند. از آن جایی که معمولا ZPP بیشتر پروتوپورفیرین اریتروسیت کل را تشکیل می دهد، توانایی تمایز بین ZPP و FEP چندان مهم نیست.

روش های دیگر قادرند بین ZPP  و FEP، تنها ZPP را اندازه گیری کنند.

اگر شما در یک محیط حرفه ای هستید و در آن اغلب در معرض سرب قرار دارید، ممکن است پزشک آزمایش های زیر را برای ارزیابی کلیه ها و تولید گلبول قرمز تجویز کند:

 

·        اوره

·        کراتینین

·        آنالیز ادرار

·        شمارش کامل خون یا هموگلوبین و  PCV

·        اسمیر خون محیطی

توضیحات بیشتر

کاربرد این آزمایش چیست؟

پروتوپورفیرین روی در درجه اول دستورالعملی برای تشخیص و نظارت بر تماس مزمن با سرب در بزرگسالان است. در برنامه های غربالگری نیز می توان از آن برای تشخیص کمبود آهن در کودکان استفاده کرد.

ZPP ممکن است به همراه بررسی سطح سرب برای آزمایش بیمار در خصوص قرار گرفتن در معرض سرب به صورت مزمن تجویز شود. افرادی که با محصولات حاوی سرب کار می کنند و نیز اشخاصی که در خانه های قدیمی زندگی می کنند، ممکن است در خطر ابتلا به مسمومیت با سرب باشند. این امر به این دلیل است که سرب معمولا بلعیده یا استنشاق می شود. کسانی که گرد و غبار حاوی سرب را استنشاق می کنند، با سرب به طور مستقیم در تماس اند و آن را می خورند. در نتیجه مقدار سرب و ZPP در بدن آن ها افزایش می یابد. همچنین در مورد کودکان نیز، خاشاک رنگی حاوی سرب (که بیشتر در خانه های ساخته شده قبل از سال 1960 وجود دارد) می تواند سبب افزایش سطوح سرب و ZPP  در بدن آن ها شود.

ZPP نمی تواند به عنوان یک آزمایش غربالگری در کودکان به اندازه کافی حساس باشد، زیرا مقادیر آن تا زمانی که غلظت سرب از حد قابل قبول فراتر نرود افزایش پیدا نمی کند.

گاهی در کودکان، نسبت ZPP / haem به عنوان شاخص اولیه کمبود آهن در دستور کار قرار می گیرد. افزایش نسبت ZPP / haem یکی از اولین نشانه های ذخیره ناکافی آهن است و در بسیاری از جوانان قبل از علائم کم خونی مشاهده می شود. برای تأیید کمبود آهن لازم است آزمایشات خاصی درباره وضعیت آهن انجام شود.

زمانی که تماس مزمن با سرب محتمل است، آزمایش ZPP همراه با سرب تجویز می شود. مثلا هنگامی که کارمندی مسئول بخش کنترل سرب است و یا زمانی که کسی سرگرمی هایی مانند رنگ آمیزی شیشه دارد و در نتیجه در تماس مکرر با سرب است مورد آزمایش قرار می گیرد. علاوه بر آن، نسبت ZPP / haem به عنوان یک آزمایش غربالگری برای کمبود آهن در کودکان و نوجوانان مورد استفاده قرار می گیرد . همچنین، زمانی که فرد مشکوک به کمبود آهن است، این آزمایش برای او تجویز می شود.

معمولا غلظت ZPP در خون بسیار کم است. افزایش ZPP نشان دهنده اختلال در تولید طبیعی هم است، اما به طور اختصاصی دلیل آن را مشخص نمی کند. دلایل اصلی افزایش ZPP ، کمبود آهن و مسمومیت با سرب است. مهم است که سطح ZPP در سابقه بیمار، یافته های بالینی و نتایج آزمایش های دیگر مانند فریتین، سرب و شمارش کامل خون (CBC) ارزیابی شود. ممکن است بیمار هم کمبود آهن داشته باشد و هم مسمومیت با سرب را دارا باشد.

در موارد مزمن در معرض سرب بودن، ZPP سطح متوسط سرب را در طی 3-4 ماه گذشته نشان می دهد. با این حال، مقدار سرب موجود در خون و حجم سرب در بدن (مقدار  آن در اندام ها و استخوان ها) با آزمون ZPP مشخص نمی شود. پس از قرار گرفتن در معرض سرب، مقادیر ZPP آهسته تر از غلظت سرب خون افزایش می یابد و پس ازاینکه قرار گرفتن در معرض سرب متوقف شد، بیشتر طول می کشد تا سطح آن کاهش پیدا کند.

افزایش نسبت ZPP / haem در یک کودک اغلب به دلیل کمبود آهن است. کاهش نسبت ZPP / haem در طول زمان پس از مصرف مکمل آن، به احتمال زیاد نشان دهنده افزایش دسترسی به آهن است.

پزشکان و آزمایشگاه های برتر