لطفا صبر کنید

آزمایش فریتین

این آزمایش برای بررسی میزان آهن ذخیره بدن انجام می شود. مواردی نظیر کمبود آهن در رژیم غذایی، افزایش تقاضا در دوران بارداری، مشکل در جذب و از دست دادن خون در طی یک دوره طولانی (مثلا عادت ماهانه بیش از حد یا خونريزی) ممکن است منجر به کاهش ذخایر آهن و کم خونی شود.

هزینه دولتی

۱۵،۱۴۳ تومان

هزینه آزاد

۳۶،۰۱۷ تومان

هزینه خیریه

۲۵،۰۵۲ تومان

سوالات متداول

چرا باید آزمایش بدهیم؟

این آزمایش برای بررسی میزان ذخیره آهن بدن انجام می شود.

وقتی پزشک مشکوک باشد که آهن بدن فرد کمتر یا زیادتر از حد طبیعی است، این آزمایش را درخواست می دهد.

نمونه خونی که از رگ بازو گرفته می شود.

آهن جزء جدایی ناپذیر از هموگلوبین است. هموگلوبین پروتئین قرمز رنگی است که اکسیژن را در خون حمل می کند. ذخیره ناکافی آهن یکی از علل کاهش هموگلوبین یا کم خونی است.

آهن به طور عمده در پروتئین فريتین ذخیره می شود. اما در پروتئین دیگری به نام هموسیدرین نیز وجود دارد. فریتین و هموسیدرین بیشتر در کبد وجود دارند، اما در مغز استخوان، طحال و عضلات نیز یافت می شوند. در افراد سالم، اکثر آهن در فريتین ذخیره می شود (حدود 70٪ در مردان و 80٪ در زنان) و مقادیر کمتری در هموسیدرین ذخیره می گردد. مقدار کمی فریتین نیز در خون جریان دارد. غلظت فریتین در جریان خون نشان دهنده مقدار آهن ذخیره شده در بدن فرد است.

مواردی نظیر کمبود آهن در رژیم غذایی، افزایش تقاضا در دوران بارداری، مشکل در جذب و از دست دادن خون در طی یک دوره طولانی (مثلا عادت ماهانه بیش از حد یا خونريزی) ممکن است منجر به کاهش ذخایر آهن و کم خونی شود.

کمبود آهن به کاهش مقدار آهن ذخیره شده در بدن اشاره دارد. در حالی که کم خونی نشان دهنده کاهش تعداد گلبول های قرمز (RBC) و / یا میزان هموگلوبین در RBC است. کمبود نسبتا کم آهن که ممکن است هیچ نشانه ای نداشته باشد کم خونی فقر آهن (iron depletion) نامیده می شود. اگر فرد سالم باشد، تا زمانی که هموگلوبین خون پایین تر از سطح معینی (100 گرم در لیتر) کاهش پیدا کند علائم بروز نمی کند. شایع ترین علامت کمبود آهن خستگی است.

علائم کاهش سطح آهن عبارتند از:

·        ضعف تنفس و سرگیجه

·        اگر کم خونی شدید باشد، آنژین (درد قفسه سینه)، سردرد و درد پا ممکن است رخ دهد.

·        کودکان ممکن است ناتوانایی های یادگیری (شناختی) داشته باشند.

·        علاوه بر علائم عمومی کم خونی، اگر فرد برای طولانی مدت کمبود آهن داشته باشد، علائم خاصی نیز به وجود می آید. این علائم می تواند شامل احساس سوزش در زبان ، زخم در گوشه های دهان، ویار (تمایل برای مواد خاص مانند شیرینی، گچ و خاک رس) و انگشت ناخن دست و پای قاشقی شکل باشد.

کم خونی فقر آهن به تدریج بروز می کند. هنگامی که میزان از دست دادن آهن شما بیش از مقدار آهنی است که از رژیم غذایی جذب می شود، اولین چیزی که اتفاق می افتد این است که ذخیره آهن از بین می رود. در این مرحله فریتین کم است، اما آهن و TIBC معمولا طبیعی هستند و کم خونی وجود ندارد. با بدتر شدن کمبود آهن ، سطح آهن خون کاهش یافته و TIBC، UIBC و ترانسفرین افزایش می یابند. و گلبول های قرمز ممکن است شروع به کوچک شدن و کم رنگ شدن کنند. اما هنوز تعداد قابل توجهی از گلبول های قرمز وجود دارد. با کمبود آهن طولانی و شدید کم خونی به وجود می آید.

علی رغم اضافه بودن بیش از حد آهن، بسیاری از افراد علائمی بروز نمی دهند. شایع ترین علامت درد مفاصل است. زیرا آهن در بدن تجمع پیدا می کند. علائم دیگر خستگی و کمبود انرژی، درد شکمی (درد در اطراف محل معده)، علائم دیابت و از دست رفتن میل جنسی است.

منابع غنی از آهن عبارتند از: گوشت بدون چربی، جگر، تخم مرغ، سبزیجات سبز برگ (به عنوان مثال اسفناج)، گندم، نان سبوس دار، غلات و کشمش. با این حال، مقدار آهنی که در روده جذب می شود می تواند توسط سایر مواد تغییر کند. مثلا با افزایش ویتامین C در رژیم غذایی، میزان جذب آهن نیز افزایش می یابد. اگر مشخص شود که کم خونی فقر آهن دارید یا در دوران حاملگی یا شیردهی به سر می برید، می توانید از مکمل های آهن برای جبران آن استفاده کنید. در مورد مکمل مناسب با پزشک خود مشورت کنید.

بدن ورود آهن از طریق روده را کنترل می کند، اما خروج آن از بدن کنترل شده نیست. به استثنای اشخاصی که دارای کمبود آهن هستند یا یک رژیم غذایی بسیار ضعیف دارند، سایر افراد احتمالا نیازی به مکمل های آهن اضافی ندارند.  اگر آهن را خیلی بیشتر از حد مصرف کنید، ممکن است باعث ایجاد هموسیدروز شود که موجب افزایش سطح فریتین و آهن خون می شود. در افرادی که به اختلال ارثی به نام هموکروماتوز دچار هستند و کنترل جذب در روده آن ها رخ نمی دهد، مصرف آهن اضافی می تواند سبب تجمع سریع آهن و احتمالا آسیب به اندام ها شود.

ممکن است پزشک به این نتیجه برسد که شما از مکمل ها و رژیم غذایی خود آهن دریافت نمی کنید، بنابراین این احتمال وجود دارد پس از مصرف مکمل آهن بخواهد سطح آهن خون شما را بررسی کند. اگر آهن مصرف کردید و پس از آن نتایج آزمایش آهن کمتر از حد طبیعی بود، ممکن است یک مشکل اساسی در جذب آهن وجود داشته باشد. امکان دارد برای باز گرداندن مقدار آهن به اندازه طبیعی به درمان نیاز داشته باشید و با این کار جذب آهن را تحریک کنید.

توضیحات بیشتر

کاربرد این آزمایش چیست؟

آزمایش فريتین برای بررسی میزان آهن ذخیره شده در بدن انجام می شود. معمولا آزمایش فریتین همراه با آزمایش آهن و آزمایش کل ظرفیت اتصال به آهن  (TIBC)، UIBC یا آزمایش درصد اشباع ترانسفرین برای پی بردن به میزان آهن بدن انجام می شود. این کار مفید ترین روش برای پی بردن به کمبود آهن است.

معمولا هنگامی که پزشک فکر می کند میزان آهن بدن بیمار کم است،  این آزمایش را برای او درخواست می دهد. اگر شمارش خون نشان دهنده کم بودن میزان هموگلوبین و هماتوکریت فرد باشد، به خصوص اگر گلبول های قرمز کوچکتر و کمرنگ تر از حد طبیعی ("میکروسیتیک" و "هیپوکرومیک") باشند، فرد به کم خونی ناشی از کمبود آهن مبتلاست. فریتین و دیگر آزمایشات آهن نیز می توانند برای تأیید تشخیص استفاده شوند.

علاوه بر آن، در صورتی که بیمار مشکوک به داشتن آهن زیاد باشد نیز آزمایش برای او تجویز می شود. مثالی از این مورد افراد مبتلا به هموکروماتوز هستند که در آن ها جذب آهن از رژیم غذایی بیش از حد صورت می گیرد.

در صورت کمبود آهن سطح فریتین کاهش پیدا می کند. مقدار فریتین قبل از پایین آمدن سطح هموگلوبین کاهش پیدا می کند.

سطوح فریتین در حالت overload بلندمدت آهن، به ویژه در بیماران دارای هموكروماتوز بالا است. با این وجود فریتین در حالت های التهابی نیز افزایش می یابد. به طوری که تفسیر آن در بسیاری از موارد بسیار دشوار می شود. به عنوان مثال در آرتریت روماتوئید، بیماری کلیوی مزمن و بیماری التهابی روده.

خلاصه ای از تغییرات نتایج آزمایش آهن در بیماری های مختلف در جدول زیر نشان داده شده است.

بیماری

آهن

TIBC/TRANSFERRIN

UIBC

درصد اشباع ترانسفرین

کمبود آهن

کم

زیاد

زیاد

کم

هموکروماتوز

زیاد

کم

کم

زیاد

بیماری های مزمن

کم

کم

کم/طبیعی

کم

کم خونی همولیتیک

زیاد

طبیعی/کم

کم/طبیعی

زیاد

کم خونی سیدروبلاستیک

طبیعی/زیاد

طبیعی / کم

کم/طبیعی

زیاد

مسمومیت با آهن

زیاد

طبیعی

کم

زیاد

پزشکان و آزمایشگاه های برتر