لطفا صبر کنید

آزمایش اریتروپوئتین

این آزمایش برای تمایز بین پلی سیتمی ورا (vera) و پلی سیتمی ثانویه درخواست داده می شود. علاوه بر آن، برای تشخیص بین انواع کم خونی (آنمی) و مشخص کردن اینکه آیا اریتروپویتینی که تولید می شود با توجه به نوع کم خونی کافی است یا خیر انجام می شود.

هزینه دولتی

۱۹،۱۴۵ تومان

هزینه آزاد

۴۵،۸۰۶ تومان

هزینه خیریه

۳۱،۸۴۱ تومان

سوالات متداول

این آزمایش برای تمایز بین پلی سیتمی ورا و پلی سیتمی ثانویه درخواست داده می شود. علاوه بر آن، برای تشخیص بین انواع کم خونی (آنمی) و مشخص کردن اینکه آیا اریتروپویتینی که تولید می شود با توجه به نوع کم خونی کافی است یا خیر انجام می شود.

اگر بیمار در تعداد سلول های قرمز خونی خود افزایش داشته باشد این آزمایش برای او انجام می شود. علاوه بر آن، زمانی که پزشک مشکوک باشد که بیمار به دلیل کاهش تولید سلول های قرمز خون دچار کم خونی شده است نیز آزمایش را درخواست می دهد.

نمونه خونی که از رگ بازو گرفته می شود.

این آزمایش میزان اریتروپویتین را در خون اندازه گیری می کند. اریتروپویتین هورمونی  است که در درجه اول توسط کلیه تولید می شود. این هورمون در پاسخ به سطح پایین اکسیژن تولید می شود و به جریان خون وارد می گردد. سپس به مغز استخوان می رود و در آن جا سلول های بنیادی را برای تبدیل شدن به سلول های قرمز خونی(RBCs)  تحریک می کند. RBCs حاوی هموگلوبین است. هموگلوبین پروتئینی که اکسیژن را در بدن منتقل می کند. سلول های قرمز خون طبیعی نیمه عمری معادل 120 روز دارند و معمولا در شکل و اندازه مشابه یکدیگر هستند.

بدن دارای یک سیستم بازخورد پویا است که تلاش می کند تا تعداد نسبتا پایدار RBC ها را حفظ کند. اگر تولید بیش از حد کم باشد، RBC ها بیش از حد از دست بروند (از طریق خونریزی)، نابود شوند (همولیز)، و نیز اگر RBC غیر طبیعی باشد (در شکل، اندازه یا عملکرد هموگلوبین)، بیمار دچار کم خونی می شود و توانایی انتقال اکسیژن در او کاهش می یابد. تولید عادی گلبول قرمز مبتنی بر توانایی عملکرد مغز استخوان، در تامین کافی آهن و مواد مغذی مانند ویتامین B12 و فولات وپاسخ به اریتروپویتین است.

مقدار اریتروپویتین آزاد شده بستگی به شدت هیپوکسی و توانایی کلیه ها برای تولید آن دارد. هورمون برای مدت کوتاهی فعال است و پس از آن از طریق ادرار از بدن  حذف می شود. افزایش تولید و انتشار اریتروپویتین همچنان رخ می دهد تا زمانی که میزان اکسیژن در خون به میزان طبیعی یا نزدیک به میزان طبیعی افزایش یابد. سپس تولید کاهش می یابد. با این حال، اگر کلیه ها آسیب دیده باشند یا نتوانند نیاز به اریتروپویتین را تامین کنند، و نیز اگر مغز استخوان بیمار توانایی پاسخ به تحریکات را نداشته باشد (در صورت وجود اختلالات مغز استخوان)، بیمار به شدت دچار کم خونی می شود.

اگر تولید اریتروپویتین بیش از حد صورت گیرد یعنی پلی سیتمی رخ دهد (علت آن می تواند تومورهای خوش خیم و یا بدخیم کلیه و یا سایر سرطان ها باشد که می تواند باعث تولید بیش از حد سلول های قرمز خونی شود (پلی سیتمی) ممکن است منجر به افزایش حجم خون در گردش، افزایش ویسکوزیته خون و افزایش فشار شود.

در یک نوع پلی سیتمی، که به نام پلی سیتمی ورا نامیده می شود، تولید بیش از حد سلول های قرمز به طور مستقل از سطوح اریتروپویتین صورت می گیرد. در این بیماران سطح اریتروپویتین ممکن است بسیار کم باشد. در افراد مبتلا به دیگر انواع تولید سلول های قرمز خون بیش از حد، سطح اریتروپویتین بالا است.

نه به طور مستقیم. اگر کمبود اریتروپویتین به دلیل مشکل موقت کلیه باشد با برطرف شدن این مشکل، این کمبود نیز برطرف می شود. در بسیاری از موارد، کاهش تولید اریتروپویتین به دلیل بیماری کلیوی مزمن است که به مرور زمان نیز برطرف نمی شود. هنگامی که یک کمبود شناخته شده وجود دارد، پزشک با بیمار کار می کند تا اثرات کم خونی ناشی از آن را کاهش دهد و ممکن است بیماررا با اریتروپویتین مصنوعی درمان کند.

زیرا اثر آن بر روی مغز استخوان است که منعکس کننده افزایش تولید RBC و رتیکولوسیت و افزایش هموگلوبین (که در برطرف کردن کم خونی مهم است نه غلظت اریتروپویتین در خون) است. مقدار مورد نیاز در افراد مختلف بسته به شرایط آنها و پاسخ مغز استخوان آن ها متفاوت است.

توضیحات بیشتر

کاربرد این آزمایش چیست؟

اریتروپویتین یک آزمایش معمول نیست. این آزمایش به طور عمده برای کمک به تمایز بین انواع مختلف پلی سیتمی و کم خونی و تعیین اینکه آیا مقدار تولید اریتروپویتین برای سطح کم خونی مناسب است یا خیر تجویز می شود. معمولا این یافته ها بر اساس شمارش کامل خون (FBC) است. شمارش کامل خون گروهی از آزمایش ها است که شامل شمارش  RBC و ارزیابی آن ، هموگلوبین و هماتوکریت می باشد. این آزمایش ها حضور و شدت پلی سیتمی و کم خونی را نشان می دهد.  و به پزشک سرنخ هایی برای علت احتمال ابتلا به کم خونی ارائه می دهد. اریتروپویتین برای تشخیص نوع پلی سیتمی  و نیز برای کمک به تعیین اینکه آیا نارسایی هورمون ممکن است علت یا تشدید کننده کم خونی باشد تجویز می شود.

در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی مزمن، ممکن است آزمایش اریتروپویتین در فواصل زمانی، برای ارزیابی توانایی کلیه ها در تولید اریتروپویتین کافی، تجویز شود. آزمایش اریتروپویتین معمولا به عنوان یک ابزار نظارت برای کم خونی استفاده نمی شود. این کار با بررسی RBC، هموگلوبین، هماتوکریت و شمارش رتیکولوسیت انجام می شود (اندازه گیری RBC های نابالغ در خون و شاخصی برای عملکرد مغز استخوان).

گاهی اوقات ممکن است آزمایش اریتروپویتین برای تعیین اینکه آیا وضعیتی که باعث تولید بیش از حد RBC ها شده به علت تولید زیادی اریتروپویتین بوده یا خیر، تجویز شود.

در بیماران با RBC بیش از حد نیز، ممکن است سطوح اریتروپویتین بررسی شود تا ببیند آیا غلظت اریتروپویتین افزایش یافته است یا خیر.

در شرایط کمتر معمول، زمانی که بیمار کم خونی دارد و این کم خونی به دلیل کمبود آهن، ویتامین B12 یا فولات، همولیز یا از دست دادن خون( مثل خونریزی دستگاه گوارش) نیست، آزمایش اریتروپویتین انجام می شود. وقتی که شمارش RBC بیمار، هموگلوبین و هماتوکریت کاهش یابد و شمارش رتیکولوسیت طبیعی باشد یا کاهش یابد (نشان می دهد که مغز استخوان با افزایش تولید RBC به کم خونی پاسخ نداده است) نیز اریتروپویتین بررسی می شود. علاوه بر آن، زمانی که پزشک می خواهد بین شرایطی که عملکرد مغز استخوان را سرکوب می کند و کاهش تولید اریتروپویتین تمایز قائل شود این آزمایش را تجویز می کند. همچنین زمانی که بیمار تعداد زیادی گلبول قرمز دارد، برای تعیین اینکه آیا پلی سیتمی ورا وابسته به اریتروپویتین یا مستقل از آن است، این آزمایش انجام می شود.

در بیماران مبتلا به بیماری کلیوی مزمن، هر زمان که پزشک مشکوک به اختلال عملکرد کلیه شود که تولید اریتروپویتین را مختل می کند، آزمایش بررسی مقدار اریتروپویتین درخواست می دهد.

در بیماران دارای تعداد RBC بسیار بالا، در طول تولید بیش از حد گلبول قرمز، ممکن است بررسی مقدار اریتروپویتین درخواست داده شود تا ببینیم آیا افزایش غلظت اریتروپویتین وجود دارد.

اگر یک بیمار RBC بیش از حد داشته باشد و سطوح اریتروپویتین افزایش یافته باشد، احتمال دارد که تولید بیش از حد اریتروپویتین به وسیله کلیه ها یا بافت های دیگر بدن عامل آن باشد. اگر یک بیمار تولید RBC بیش از حد، و سطوح اریتروپویتین طبیعی یا کم  داشته باشد، احتمال دارد که پلی سیتمی یک علت مستقل از تولید اریتروپویتین باشد.

اگر میزان اریتروپویتین افزایش یافته باشد و بیمار کم خون باشد اما تعداد کافی از RBC های جدید تولید نشود، کم خونی به احتمال زیاد به کاهش عملکرد مغز استخوان مربوط می شود. اگر بیمار کم خونی داشته باشد و سطح اریتروپویتین پایین یا طبیعی باشد، می تواند به این سبب باشد که کلیه مقدار مناسب هورمون را تولید نمی کند.

پزشکان و آزمایشگاه های برتر